بازتاب اثرگذاری مطالعه کوهورت سلامت و بیماری‌های غیرواگیر شهرکرد

مطالعه کوهورت سلامت و بیماری‌های غیرواگیر شهرکرد، نخستین مطالعه همگروهی آینده‌نگر مبتنی بر جمعیت در استان چهارمحال و بختیاری، با هدف ایجاد یک زیرساخت علمی پایدار برای شناخت عوامل مؤثر بر سلامت و بیماری، از سال ۱۳۹۴ آغاز شد. این مطالعه با گردآوری اطلاعات جامع سلامت، سبک زندگی، عوامل محیطی، یافته‌های بالینی و نمونه‌های زیستی بیش از ۱۰ هزار نفر از جمعیت ۳۵ تا ۷۰ ساله، یکی از ارزشمندترین منابع داده‌های سلامت در جنوب‌غرب ایران محسوب می‌شود. این مطالعه طی سال‌های گذشته، فراتر از یک پروژه پژوهشی، به یک زیرساخت ملی تولید شواهد تبدیل شده است. داده‌های آن در تدوین پایان‌نامه‌های دانشجویی، اجرای طرح‌های تحقیقاتی، انتشار مقالات علمی در مجلات معتبر بین‌المللی و توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی مورد استفاده قرار گرفته و زمینه را برای پاسخ به پرسش‌های مهم سلامت در سطح استان و کشور فراهم کرده است.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مطالعه، ترسیم سیمای اپیدمیولوژیک بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر آنها در استان چهارمحال و بختیاری است. نتایج حاصل از این مطالعه، تصویری واقعی از وضعیت بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت، فشار خون بالا، سرطان‌ها، بیماری‌های تنفسی، اختلالات روان، بیماری‌های کلیوی، کبد چرب و سایر بیماری‌های مزمن ارائه کرده و امکان اولویت‌بندی مداخلات پیشگیرانه را برای سیاستگذاران فراهم ساخته است.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد جغرافیایی، اقلیمی و قومی استان، مطالعه کوهورت شهرکرد را به یکی از مراکز ارزشمند پژوهشی در ایران تبدیل کرده است. زندگی در مرتفع‌ترین استان کشور، تنوع اقلیمی، وجود سه قومیت اصلی بختیاری، فارس و ترک قشقایی، و حضور همزمان جمعیت شهری و روستایی، فرصت بی‌نظیری برای بررسی اثر عوامل ژنتیکی، محیطی، اجتماعی و سبک زندگی بر سلامت فراهم کرده است؛ ویژگی‌هایی که نتایج این مطالعه را از بسیاری از مطالعات مشابه متمایز می‌کند.

اثرگذاری مطالعه تنها به تولید دانش محدود نبوده است. یافته‌های آن مبنای طراحی برنامه‌های پیشگیری، آموزش سلامت، تدوین سیاست‌های مبتنی بر شواهد و توسعه پژوهش‌های کاربردی در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد قرار گرفته و ظرفیت ارزشمندی برای آینده‌پژوهی سلامت استان ایجاد کرده است. همچنین این مطالعه با ایجاد بانک زیستی، بانک داده‌های استاندارد و نظام پیگیری طولی شرکت‌کنندگان، بستری مناسب برای اجرای مطالعات پیشرفته در حوزه‌های اپیدمیولوژی، ژنتیک، پزشکی دقیق، هوش مصنوعی، اقتصاد سلامت و علوم داده فراهم آورده است.

از منظر علمی، مطالعه کوهورت شهرکرد با عضویت در کنسرسیوم‌های ملی و بین‌المللی و مشارکت در پروژه‌های چندمرکزی، جایگاه دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد را در شبکه پژوهش‌های جمعیتی ارتقا داده و امکان مقایسه یافته‌های استان با سایر مناطق ایران و جهان را فراهم کرده است. این همکاری‌ها ظرفیت تولید شواهد قابل اتکا برای پاسخ به چالش‌های سلامت در سطح ملی و بین‌المللی را افزایش داده‌اند.

یکی دیگر از ابعاد مهم اثرگذاری این مطالعه، توسعه فرهنگ پژوهش مبتنی بر شواهد در استان است. ده‌ها پایان‌نامه، طرح تحقیقاتی، مقاله علمی و پروژه بین‌رشته‌ای بر پایه داده‌های این مطالعه انجام شده و نسل جدیدی از پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان علوم پزشکی از این زیرساخت علمی بهره‌مند شده‌اند. بدین ترتیب، مطالعه کوهورت شهرکرد علاوه بر تولید دانش، در تربیت سرمایه انسانی پژوهش نیز نقش مؤثری ایفا کرده است.

در کنار دستاوردهای علمی، مطالعه کوهورت شهرکرد تلاش کرده است مسئولیت اجتماعی خود را نیز ایفا کند. توسعه آموزش عمومی سلامت، ترجمان دانش برای مدیران و مردم، حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی و مشارکت در برنامه‌های خیرخواهانه از جمله حمایت از دانش‌آموزان ممتاز مناطق روستایی، نشان‌دهنده رویکرد این مطالعه در پیوند میان پژوهش، جامعه و توسعه پایدار است.

امروز مطالعه کوهورت سلامت و بیماری‌های غیرواگیر شهرکرد، صرفاً یک مطالعه اپیدمیولوژیک نیست؛ بلکه یک زیرساخت راهبردی سلامت، سرمایه علمی استان، میراث ارزشمند پژوهشی برای نسل‌های آینده و مرجع تولید شواهد برای تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر داده به شمار می‌رود؛ زیرساختی که با تداوم پیگیری شرکت‌کنندگان تا سال‌های آینده، ارزش علمی آن به‌صورت تصاعدی افزایش خواهد یافت و نقش مؤثرتری در ارتقای سلامت جامعه، کاهش بار بیماری‌های غیرواگیر و تحقق پزشکی دقیق در ایران ایفا خواهد کرد.

بازتاب خبر مطالعه کوهورت شهرکرد در وبدا- وزارت بهداشت