برای پزشکان خانواده

در نظام سلامت مبتنی بر مراقبت‌های اولیه، «سلامت در دستان ماست» به‌معنای واقعی زمانی محقق می‌شود که پزشک خانواده از داده‌های اپیدمیولوژیک محلی برای تصمیم‌گیری بالینی و پیشگیری استفاده کند. یافته‌های حاصل از مطالعه مبتنی بر جمعیت سلامت و بیماریهای غیرواگیر شهرکرد که قدمتی بیش از ده سال دارد، نشان می‌دهد بار قابل توجه بیماری‌های غیرواگیر شامل پرفشاری خون، دیابت نوع ۲، بیماری‌های کبد چرب و عوامل خطر رفتاری (تغذیه ناسالم، کم‌تحرکی، استرس و مصرف نمک بالا) در جمعیت تحت پوشش، الگوهای قابل پیش‌بینی و مداخله‌پذیر دارند. برای پزشک خانواده، ارزش اصلی این کوهورت در تبدیل «اپیدمیولوژی توصیفی» به «تصمیم‌گیری پیشگیرانه فردمحور» است؛ به‌طوری‌که امکان شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر، طبقه‌بندی ریسک بر اساس پروفایل واقعی جمعیتی منطقه، و هدف‌گیری مداخلات سبک زندگی در سطح فرد و خانواده فراهم می‌شود. به بیان دقیق‌تر، کوهورت شهرکرد نقش یک زیرساخت شواهدمحور برای گذار از درمان‌محوری به پیشگیری فعال دارد و به پزشک خانواده اجازه می‌دهد با اتکا به داده‌های بومی، نه صرفاً دستورالعمل‌های عمومی، مداخلات مؤثرتر و متناسب با زمینه اجتماعی-فرهنگی جمعیت طراحی و اجرا کند. در این زمینه شواهد تولید شده مبتنی بر داده های بومی  را دانلود نمائید.

پاسخ به 10 پرسش کلیدی درباره سلامت مردم استان چهارمحال و بختیاری: ویژه پزشکان خانواده و تیم سلامت

مدل‌ها و ابزارهای پیش‌بینی خطر سلامت  (Risk Prediction Models & Health Risk Functions)

یکی از مهم‌ترین کاربردهای مطالعات کوهورت، توسعه مدل‌های پیش‌بینی خطر بیماری‌ها و شناسایی افراد در معرض خطر بالا است. این مدل‌ها با استفاده از داده‌های جمعیتی، بالینی، آزمایشگاهی و سبک زندگی، احتمال وقوع بیماری‌ها و پیامدهای سلامت را در آینده برآورد می‌کنند. مطالعه کوهورت شهرکرد با بیش از ۱۰ هزار شرکت‌کننده و پیگیری طولی بلندمدت، زیرساخت ارزشمندی برای توسعه و اعتبارسنجی مدل‌های پیش‌بینی خطر در جمعیت استان چهارمحال و بختیاری و ایران فراهم نموده است. ساخت و تولید اپلیکیشن ارزیابی خطر با توجه به یافته های مطالعه کوهورت شهرکرد در آینده نزدیک به اشتراک گذاشته می شود.

برآورد خطر ۱۰ ساله بیماری‌های قلبی-عروقی

اولین مطالعه پیش‌بینی خطر مبتنی بر داده‌های کوهورت شهرکرد با هدف برآورد خطر ۱۰ ساله بیماری‌های قلبی–عروقی انجام شد.

در این مطالعه خطر بیماری‌های قلبیعروقی با استفاده از سه مدل معتبر بین‌المللی شامل:

• Framingham Risk Score (FRS)
• WHO/ISH Risk Prediction Charts
• SCORE Risk Function

در جمعیت بزرگسال استان چهارمحال و بختیاری محاسبه و مقایسه گردید. نتایج نشان داد بخش قابل توجهی از جمعیت در معرض خطر متوسط تا بالای بیماری‌های قلبی عروقی قرار دارند و ضرورت توسعه مدل‌های بومی متناسب با ویژگی‌های جمعیتی، قومی و جغرافیایی ایران وجود دارد.

چشم‌انداز آینده: مطالعه کوهورت شهرکرد در دهه دوم فعالیت خود، توسعه و اعتبارسنجی مدل‌های پیش‌بینی خطر بومی برای جمعیت ایران را در دستور کار قرار داده است.

حوزه‌های اولویت‌دار عبارت‌اند از:

بیماری‌های قلبی–عروقی

• سکته قلبی
• سکته مغزی
• بیماری عروق کرونر
• مرگ قلبی عروقی

فشارخون بالا

• پیش‌بینی بروز فشارخون
• شناسایی افراد پرخطر

دیابت

• پیش‌بینی بروز دیابت نوع ۲
• غربالگری افراد در معرض خطر

بیماری کبد چرب

• پیش‌بینی بروز و پیشرفت بیماری

مولتی‌موربیدیتی

• پیش‌بینی ابتلا به چند بیماری مزمن همزمان

سرطان‌ها

• توسعه مدل‌های پیش‌بینی خطر سرطان‌های شایع

مرگ‌ومیر

• مرگ به هر علت
• مرگ ناشی از بیماری‌های غیرواگیر

کاربردهای نظام سلامت

توسعه مدل‌های پیش‌بینی خطر می‌تواند در پزشکی پیشگیرانه، غربالگری مبتنی بر خطر، تصمیم‌گیری بالینی، طراحی مداخلات هدفمند، تخصیص بهینه منابع نظام سلامت وسیاستگذاری مبتنی بر شواهد نقش مهمی ایفا نماید.

مقالات و مستندات مرتبط: نخستین گزارش برآورد خطر ۱۰ ساله بیماری‌های قلبی–عروقی مبتنی بر داده‌های کوهورت شهرکرد

Samaniyan Bavarsad P, Kheiri S, Ahmadi A. Estimation of the 10-Year Risk of Cardiovascular Diseases: Using the SCORE, WHO/ISH, and Framingham Models in the Shahrekord Cohort Study in Southwestern Iran. J Tehran Heart Cent. 2020 Jul;15(3):105-112.