.png){kind=small}
.png){kind=small}
معرفی و اثرگذاری مطالعه کوهورت شهرکرد در رسانهها
نقش رسانه و ارتباطات علمی در توسعه، ترویج و مشارکت اجتماعی مطالعه کوهورت شهرکرد
مطالعات کوهورت جمعیتمحور، بهویژه در حوزه بیماریهای غیرواگیر (NCDs)، صرفاً پروژههای پژوهشی برای تولید مقاله و دانش علمی نیستند؛ بلکه یک سرمایه اجتماعی، سلامتمحور و سیاستگذارانه محسوب میشوند که موفقیت آنها وابسته به اعتماد عمومی، مشارکت مردم، همراهی نظام سلامت و انتقال صحیح یافتهها به جامعه است. از این منظر، مطالعه کوهورت شهرکرد از ابتدای طراحی و اجرا، علاوه بر برنامهریزی دقیق علمی، توجه ویژهای به ارتباطات علمی، اطلاعرسانی عمومی و تعامل نظاممند با رسانهها داشت.
ضرورت استفاده از رسانهها در مطالعات کوهورت
یکی از چالشهای اصلی مطالعات طولی، حفظ مشارکت افراد در دورههای طولانی پیگیری است. در مطالعات کوهورت چندین ساله، ارتباط مستمر با شرکتکنندگان و جامعه هدف برای جلوگیری از کاهش مشارکت (Loss to follow-up)، افزایش اعتماد و تقویت احساس تعلق اجتماعی اهمیت اساسی دارد.
رسانهها در این مسیر نقشهای متعددی ایفا میکنند:
- افزایش آگاهی عمومی درباره اهداف مطالعه
- توضیح اهمیت مشارکت مردم در تولید شواهد سلامت
- کاهش نگرانیها درباره محرمانگی اطلاعات سلامت
- تقویت اعتماد عمومی به پژوهشهای سلامت
- انعکاس دستاوردها و کاربردهای نتایج مطالعه برای سیاستگذاری سلامت
- ایجاد ارتباط دوطرفه میان پژوهشگران و جامعه
بنابراین، رسانه در مطالعه کوهورت شهرکرد نه بهعنوان یک ابزار تبلیغاتی، بلکه بهعنوان یک جزء از راهبرد مدیریت مشارکت اجتماعی و انتقال دانش (Knowledge Translation) مورد توجه قرار گرفت.
ارتباط با رسانهها در مراحل مختلف مطالعه کوهورت شهرکرد
الف) مرحله طراحی و راهاندازی مطالعه
در مرحله پذیرش و جذب شرکتکنندگان، اطلاعرسانی عمومی اهمیت ویژهای داشت. معرفی اهداف مطالعه، ضرورت شناخت عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر، اهمیت حضور مردم در یک مطالعه ملی و نقش هر فرد در ارتقای سلامت جامعه، از طریق ارتباط با رسانهها انجام شد. در این مرحله تلاش شد:
- مفهوم مطالعه کوهورت برای مردم سادهسازی شود.
- نقش مشارکت داوطلبانه افراد ۳۵ تا ۷۰ ساله توضیح داده شود.
- اعتماد جامعه نسبت به ثبت اطلاعات سلامت و نمونههای زیستی افزایش یابد.
- اهمیت پیشگیری از بیماریهای قلبیعروقی، دیابت، سرطانها و سایر بیماریهای مزمن تبیین شود.
رسانهها در این مرحله نقش «پل ارتباطی بین دانشگاه و جامعه» را ایفا کردند.
ب) مرحله اجرای جمعآوری دادههای پایه
با آغاز فعالیت پایگاه مطالعه کوهورت شهرکرد و مراجعه هزاران نفر از جمعیت تحت پوشش، اطلاعرسانی رسانهای برای معرفی فعالیتهای پایگاه، فرآیندهای ارزیابی سلامت، معاینات، نمونهگیریهای آزمایشگاهی و ایجاد بانک زیستی انجام شد.
در این مرحله، ارتباط با:
- خبرنگاران حوزه سلامت
- خبرگزاریها
- رسانههای محلی
- صدا و سیمای مرکز استان
- پایگاههای خبری
باعث شد مردم با ماهیت علمی مطالعه آشنا شوند و مشارکت فعالتری داشته باشند.
ج) مرحله پیگیری و ارزیابی مجدد (Reassessment)
در مطالعات کوهورت، مرحله پیگیری اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا ارزش علمی مطالعه به تداوم حضور شرکتکنندگان و ثبت تغییرات سلامت در طول زمان وابسته است.
در ارزیابی مجدد مطالعه کوهورت شهرکرد، رسانهها در موارد زیر نقش داشتند:
- اطلاعرسانی درباره شروع مرحله پیگیری
- دعوت از شرکتکنندگان برای مراجعه مجدد
- یادآوری اهمیت ادامه همکاری افراد
- انعکاس یافتههای اولیه درباره تغییرات عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر
این ارتباط مستمر سبب تقویت ارتباط پایگاه با جامعه و افزایش سرمایه اجتماعی مطالعه شد.
تأسیس پایگاه خبری «نسیم»؛ گامی در مسیر ارتباطات علمی و سلامتمحور
یکی از اقدامات مهم در مسیر توسعه ارتباطات علمی مطالعه کوهورت شهرکرد، راهاندازی پایگاه خبری «نسیم» توسط مجری مطالعه و بدون وابستگی به دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد بود. نام «نسیم» برگرفته از حروف ابتدایی عبارت: نگاشت سلامت یاور مردم است. انتخاب این عنوان نشاندهنده رویکرد اصلی این رسانه بود؛ یعنی تبدیل دانش سلامت به پیامهای قابل فهم برای مردم و ایجاد ارتباط میان دانشگاه، نظام سلامت و جامعه.
برای تأسیس این پایگاه خبری:
- فرآیندهای قانونی مربوط به فعالیت رسانهای طی شد. مجوزهای لازم از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت شد. چارچوب فعالیت رسانهای با محوریت سلامت، پژوهش، پیشگیری و ارتقای سواد سلامت تعریف شد.
هدف اصلی این رسانه، ایجاد یک بستر پایدار برای:
- انتشار اخبار علمی سلامت در کنار سایر اخبار فرهنگی اجتماعی
- انتقال یافتههای مطالعات جمعیتی به مردم
- ترویج سبک زندگی سالم
- افزایش سواد سلامت جامعه بود.
تعامل گسترده با خبرگزاریها و رسانههای مختلف
در طول فعالیت مطالعه کوهورت شهرکرد، ارتباط با طیف وسیعی از رسانهها برقرار شد. این تعامل شامل:
- ارائه مصاحبههای علمی
- تهیه گزارشهای خبری
- انتشار اخبار مراحل مختلف مطالعه
- معرفی دستاوردهای پژوهشی
- تبیین اهمیت پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر بود.
این رویکرد موجب شد مطالعه کوهورت شهرکرد از یک پروژه دانشگاهی محدود خارج شده و به یک برنامه علمی شناختهشده در سطح جامعه تبدیل شود.
حضور در صدا و سیما و برنامههای زنده رسانهای
یکی از بخشهای مهم ارتباطات عمومی مطالعه، حضور مجری مطالعه و اعضای تیم علمی در برنامههای رادیویی و تلویزیونی بود.
این حضورها با اهداف زیر انجام شد:
- معرفی مفهوم کوهورت برای عموم مردم
- پاسخ به پرسشها و نگرانیهای جامعه
- توضیح اهمیت عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر
- ارائه پیامهای پیشگیرانه سلامت
- معرفی نقش مردم در تولید دانش سلامت
شرکت در برنامههای زنده رسانهای امکان ارتباط مستقیم با مردم را فراهم کرد و موجب شد پیامهای علمی بدون واسطه و با زبان قابل فهم منتقل شود.
اهمیت راهبرد رسانهای مطالعه کوهورت شهرکرد
تجربه مطالعه کوهورت شهرکرد نشان داد که در مطالعات طولی جمعیتی، ارتباطات رسانهای باید بهعنوان بخشی از مدیریت علمی مطالعه در نظر گرفته شود، زیرا:
- مشارکت مردم را افزایش میدهد.
- اعتبار اجتماعی مطالعه را تقویت میکند.
- باعث انتقال دانش تولیدشده به سیاستگذاران و جامعه میشود.
- فاصله میان دانشگاه و مردم را کاهش میدهد.
- زمینه استفاده کاربردی از یافتههای پژوهش را فراهم میکند.
در واقع، رسانهها در کنار روششناسی علمی، نمونهگیری، جمعآوری داده و تحلیل آماری، یکی از ارکان موفقیت یک مطالعه کوهورت بزرگ محسوب میشوند.
فهرست برخی رسانهها و بسترهای ارتباطی که در معرفی فعالیتهای کوهورت شهرکرد، اطلاعرسانی علمی و ارتباط با مردم نقش داشتهاند:
- صدا و سیمای مرکز چهارمحال و بختیاری (شبکه جهانبین) برنامه روز نو، زیر یک سقف
- رادیو مرکز چهارمحال و بختیاری، برنامه ارمغان دانش،
- خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)
- خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)
- خبرگزاری مهر
- خبرگزاری فارس
- خبرگزاری تسنیم
- روابط عمومی وبدای خبری دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد
- رسانههای محلی استان چهارمحال و بختیاری
- روزنامهها و نشریات استانی
- پایگاه خبری «نسیم» (نگاشت سلامت یاور مردم)
- شبکههای اطلاعرسانی و رسانههای اجتماعی مرتبط با دانشگاه و سلامت
این مجموعه فعالیتهای رسانهای، مطالعه کوهورت شهرکرد را به نمونهای از ارتباط مؤثر علم، جامعه و رسانه در حوزه سلامت جمعیتمحور تبدیل کرده است؛ رویکردی که میتواند بهعنوان الگویی برای سایر مطالعات کوهورت و برنامههای ملی پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر مورد استفاده قرار گیرد.
1- فایل رصد مطالعه کوهورت در رسانه ها را از اینجا ببینید.
3- رادیو : برنامه ارمغان سلامت
4- تلویزیون برنامه زنده روز نو
برنامه زنده «روز نو» شبکه جهانبین (۲۰ دی ۱۴۰۳) به بررسی دستاوردها و اثرگذاری مطالعه کوهورت شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری و کشور اختصاص یافته است.
برای مشاهده گفتوگوی کامل، بخش مربوط به کوهورت را از دقیقه ۳۷ تماشا فرمایید.
همچنین خبر افتتاح مطالعه کوهورت در سال ۱۳۹۵
در لینکهای زیر میتوانید پرسش مجری برنامه و پاسخهای ارائهشده را مشاهده کنید.
- با مجری مطالعه کوهورت سلامت و بیماریهای غیرواگیر، آشنا شوید.
- روند شکلگیری، دستاوردها و اثرگذاری مطالعه کوهورت شهرکرد در نظام سلامت، سیاستگذاری و سلامت جامعه را در قالب چند کلیپ کوتاه مشاهده نمایید.
